• บริการถ่ายทอดความรู้สู่ผู้ประกอบการ
• โครงการพัฒนางานวิจัยด้านโลจิสติกส์เพื่อเตรียมความพร้อมต่อการรวมกลุ่มประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน

          การท่องเที่ยวทางเรือเป็นอีกกิจกรรมหนึ่ง ในรายการนำเที่ยวที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งคนไทยและต่างชาติ ด้วยจุดขายที่โดดเด่นในด้านวัฒนธรรม โบราณสถานทางประวัติศาสตร์ วิถีชีวิตชุมชนริมน้ำ ทัศนียภาพที่งดงามรวมถึงรูปแบบการท่องเที่ยวและเส้นทางการท่องเที่ยวที่มีการพัฒนาไปอย่างหลากหลาย แต่ก็มีอุปสรรคในการพพัฒนาขีดความสามารถทางการท่องเที่ยวของไทย คือ ปัญหาวงจรกับดักราคาต่ำ ซึ่งเป็นผลมาจากที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีการแข่งขันกันอย่างรุนแรง โดยใช้การลดราคาและคุณภาพเป็นเครื่องมือสำคัญ เนื่องจากการขาดการดำหนดมาตรฐานของสินค้าและบริการ รวมทั้งขาดระบบการติดตามและควบคุมให้ผู้ประกอบการรักษามาตรฐานของสินค้าและบริการที่กำหนดไว้

          วัตถุประสงค์การศึกษา

1. เพื่อทบทวนมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยวที่ได้มีการประกาศใช้ไปแล้ว โดยรวบรวมข้อมูลความคิดเห็นปัญหาและข้อเสนอแนะจากผู้เกี่ยวข้องและมีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกกลุ่ม ทั้งผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน และผู้ใช้บริการที่เป็นนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ

2. เพื่อนำข้อมูล ความคิดเห็น ปัญหาและข้อเสนอแนะที่รวบรวมจากผู้เกี่ยวข้องและมีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกกลุ่มจำแนกตามกลุ่มมาตรฐาน เพื่อนำมาพิจารณาปรับปรุงเกณฑ์มาตรฐานและดัชนีชี้วัดของมาตรฐานบริการท่องเที่ยวที่ได้ประกาศใช้แล้วทุกมาตรฐาน เพื่อลดข้อจำกัดต่างๆ สามารถนำมาใช้ได้จริง และสอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจ

3. เพื่อนำเกณฑ์มาตรฐานและดัชนีชี้วัดที่ได้ทำการปรับปรุงใหม่ เข้าสู่กระบวนการกลั่นกรองอย่างรอบคอบและรอบด้าน โดยผ่านการประชาพิจารณ์จากผู้เกี่ยวข้องและมีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกกลุ่ม 

ขอบเขตการศึกษา

1. พื้นที่ที่ทำการศึกษา

ศึกษาใน 4 พื้นที่ได้แก่ กรุงเทพมหานคร กระบี่ เชียงราย ชลบุรี

2. กลุ่มประชากรในการศึกษา

ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน และผู้ใช้บริการที่ เป็นนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ

3. ประเด็นการศึกษา

1. ปรับปรุงมาตรฐานการท่องเที่ยว ประเภทบริการท่องเที่ยวจำนวน 1 มาตรฐาน คือ มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว

2. จัดทำการวิพากษ์เอกสารร่างมาตรฐานและทดสอบภาคสนาม

3. จัดประชุมสัมมนาวิชาการเพื่อรับฟังความคิดเห็น 4 ครั้ง

4. จัดทำแบบตรวจประเมินและขั้นตอนในการตรวจประเมินมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว

5. ทำการทดสอบแบบตรวจประเมินมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว 4 สถานประกอบการ

6. สรุปผลการจัดทำเอกสารมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยวฉบับสมบูรณ์พร้อมแผ่นบันทึกข้อมูล (CD)

          นิยามปฏิบัติการ

เรือรับจ้างนำเที่ยว หมายถึง เรือบรรทุกคนโดยสารที่แล่นในลำน้ำหรือทะเลประกอบด้วย 3 ประเภท ได้แก่ เรือกลลำน้ำ และเรือกลเดินทะเลเฉพาะเขต หรือเรือโดยสารประเภทอื่นๆที่ได้รับการจดทะเบียนให้บรรทุกคนโดยสาร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการท่องเที่ยว

เรือรับจ้างนำเที่ยว ตามมาตรฐานนี้ แบ่งเป็น 3 ขนาด ตามจำนวนการบรรทุกโดยสารดังนี้

1) เรือขนาดเล็ก บรรทุกคนโดยสารไม่เกิน 15 คน

2) เรือขนาดกลาง บรรทุกคนโดยสารจำนวน 16 – 70 คน

3) เรือขนาดใหญ่ บรรทุกคนโดยสารจำนวน 71 คน ขึ้นไป    

วิธีการศึกษาและวิธีดำเนินการ

1. ทบทวนมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยวที่ได้มีการประกาศใช้ไปแล้ว โดยรวบรวมข้อมูลความคิดเห็นปัญหาและข้อเสนอแนะจากผู้เกี่ยวข้องและมีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกกลุ่ม ทั้งผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

2. การจัดทำร่างมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว โดยการระดมความคิดเห็นและกำหนดร่างมาตรฐานเบื้องต้น ดังนี้

2.1 ประชุมระดมความคิดเห็นและประมวลข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาที่เกี่ยวข้องรวมไม่น้อยกว่า 25 คน จำนวน 3 รอบๆละ 1 วัน

2.2 สำรวจความคิดเห็นของบุคลากร ภาครัฐและภาคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรม การท่องเที่ยวทางน้ำ รวมถึงภาคประชาชนนักท่องเที่ยวผู้ใช้บริการเรือรับจ้างนำเที่ยว เพื่อยกร่างเกณฑ์มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว ไม่น้อยกว่า 200 ชุด

2.3 นำร่างเกณฑ์มาตรฐานเข้าสู่การประชุมสัมมนาวิชาการเพื่อรับฟัง ความคิดเห็นของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภาครัฐและเอกชนจำนวน 4 ครั้ง ๆ ละ 1 วัน ในจังหวัดที่มีศักยภาพทางการท่องเที่ยวทางน้ำสูง ได้แก่ กรุงเทพมหานคร กระบี่ เชียงราย ชลบุรี ทั้งนี้จะต้องมีจำนวนรวมไม่น้อยกว่า 200 คนโดยเสนอให้กรมการท่องเที่ยวเห็นชอบ

2.4 สำรวจภาคสนาม โดยการคัดเลือกสถานประกอบการธุรกิจที่มีศักยภาพสูง ทำการทดสอบร่างเกณฑ์มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว จำนวน 4 สถานประกอบการ

2.5 นำแนวความคิดที่รวบรวมได้จากการทดสอบในภาคสนามและการสำรวจความคิดเห็นมาปรับปรุงแก้ไขแล้วกำหนดเป็นร่างเกณฑ์มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว

- กระบวนการรับรองเกณฑ์มาตรฐาน นำร่างเกณฑ์มาตรฐานเสนอต่อ คณะกรรมการมาตรฐานการท่องเที่ยวของประเทศไทยเพื่อพิจารณาให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ

- ดำเนินการปรับปรุง เปลี่ยนแปลงหรือแก้ไข ตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการมาตรฐานการท่องเที่ยวไทย

- จัดทำรายงานมาตรฐานฉบับสมบูรณ์

- จัดทำคู่มือ/แบบตรวจประเมินมาตรฐาน

เกณฑ์มาตรฐานที่ใช้ในการพิจารณามารฐานการท่องเที่ยวไทย:มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยวประกอบด้วย 8 องค์ประกอบ 17 เกณฑ์ 59 ตัวชี้วัด โดยมีรายละเอียดดังนี้

องค์ประกอบที่ 1. สภาพทางกายภาพ เกณฑ์ คือ

1. ตัวเรือ มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัด ดังนี้

1.1 มีใบอนุญาตใช้เรือ

1.2 มีป้ายบอกชื่อ สัญลักษณ์ และเลขทะเบียนของเรือแสดงชัดเจน

1.3 มีทางขึ้น – ลง กว้าง ไม่มีสิ่งกีดขวาง ใช้งานได้สะดวก

1.4 มีป้ายระบุจำนวนผู้โดยสารชัดเจน

1.5 มีป้ายแนะนำการปฏิบัติตัวของผู้โดยสารแสดงไว้อย่างชัดเจน

1.6 มีเครื่องหมายกำหนดแนวบรรทุก(Load Line) ชัดเจนและบรรทุกไม่เกิน

1.7 มีพื้นที่เก็บสัมภาระของผู้โดยสารที่แน่นหนาและใช้งานสะดวก

1.8 มีห้องน้ำที่ถูกสุขอนามัย

1.9 แยกพื้นที่ปลอดบุหรี่ และสูบบุหรี่อย่างชัดเจน อากาศถ่ายเทสะดวก

1.10 มีอุปกรณ์สื่อสารที่มีประสิทธิภาพ

1.11 ติดตั้งไฟต่าง ๆ ที่กฎหมายกำหนดและใช้งานได้ดี

1.12 ตัวเรือสามารถผนึกน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพและระบายอากาศได้ดี

1.13 มีการจัดเก็บเชื้อเพลิงอย่างเหมาะสมและปลอดภัย

2. อุปกรณ์ช่วยชีวิตมีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัด ดังนี้

2.1 มีอุปกรณ์ในลักษณะเครื่องชูชีพ ติดตั้งอย่างเหมาะสมและใช้งานได้ดี

2.2 เครื่องชูชีพทำงานได้ดี มีชื่อเรือหรือเลขทะเบียนเรือที่อุปกรณ์ชูชีพทุกชิ้น

2.3 มีน้ำยาดับเพลิงเรือที่มีประสิทธิภาพ ครบตามจำนวน มีชื่อหรือเลขทะเบียนเรือแสดงชัดเจน

2.4 ในกรณีมีห้องโดยสารที่เป็นช่องกระจกต้องสามารถเปิด – ปิดได้สะดวก หากไม่สามารถเปิดปิดได้ต้องมีค้อนติดตั้งไว้ทุกระยะ 2 เมตร

2.5 มียาสามัญ ชุดปฐมพยาบาล ที่ไม่หมดอายุ และตั้งอยู่ในบริเวณที่เหมาะสม

2.6 มีน้ำดื่มสะอาดสำรองไว้ไม่น้อยกว่า 1 ลิตร ต่อ ผู้โดยสาร 1 คน

องค์ประกอบที่ 2  บุคลากร เกณฑ์ คือ

1. คนขับ (ผู้ควบคุมเรือ/นายท้ายเรือ) และช่างเครื่องมีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัด ดังนี้

1.1 มีความรู้ความสามารถ และประกาศนียบัตรที่ไม่หมดอายุ ตามขนาด ประเภท และเขตการเดินเรือแสดงพร้อมกับบัตรประจำตัวที่ออกโดยหน่วยราชการ

1.2 มีความสามารถศึกษาสภาพกระแสน้ำ ท้องน้ำ ฯ ตลอดระยะทาง

1.3 ตรวจสภาพเรือ ก่อนออกเรือทุกครั้ง

1.4 ไม่ขับขี่เรือด้วยความประมาท ไม่เสพของมึนเมาขณะขับขี่เรือ

2. คนขับ(ผู้ควบคุมเรือ/นายท้ายเรือ)ช่างเครื่องและพนักงานมีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัด ดังนี้

2.1 บันทึกจำนวนหรือรายชื่อผู้โดยสารให้ครบถ้วนทุกครั้งที่ออกเรือและควบคุมไม่ให้ น้ำหนักเกิน

2.2 แนะนำตน และชี้แจงการปฏิบัติตนในสถานการณ์ต่าง ๆ

2.3 แจ้งผู้โดยสารทุกครั้งที่เรือจะผ่านจุดอันตรายและ แนะนำการปฏิบัติตน

2.4 ว่ายน้ำได้และสามารถช่วยเหลือและปฐมพยาบาลผู้โดยสารได้

2.5 มีช่างเครื่องยนต์ประจำเรืออย่างน้อย 1 คน และช่างต้องมีประกาศนียบัตรที่ไม่ หมดอายุ ตามขนาด ประเภท และเขตการเดินเรือ แสดงพร้อมบัตรที่ออกให้โดยหน่วยงานราชการ

2.6 มีเจ้าหน้าที่ผู้มีประสบการณ์คอยให้ความช่วยเหลือ และรักษาความปลอดภัยแก่ผู้โดยสารบนเรือ หรือท่าเทียบเรือ อย่างน้อย 1 คน

3. เจ้าของเรือและผู้ประกอบการ มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

3.1 จดทะเบียนเรือ หรือ มีใบอนุญาตใช้เรืออย่างถูกต้อง และไม่หมดอายุ

3.2 ตรวจสภาพเรือ เครื่องจักร และอุปกรณ์ ตามเวลาที่กำหนด

3.3 ส่งเสริมให้มีการอมรมการปฏิบัติตนในสถานการณ์ ต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ

3.4 ทำประกันภัยสำหรับผู้โดยสาร(หรือโดยผู้ประกอบการอื่นที่เกี่ยวข้อง)ตามขนาดการบรรทุก และวงเงินไม่น้อยกว่าที่กำหนดใน พ.ร.บ. ประกันภัยบุคคลที่ 3

องค์ประกอบที่ 3 คุณภาพการให้บริการของพนักงาน เกณฑ์ประกอบด้วย

1.ด้านบุคลิกภาพ มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

1.1 ปฏิบัติตน และสนทนาอย่างสุภาพ เป็นมิตร

1.2 แต่งกายสุภาพ สะอาด มีสัญลักษณ์พนักงานของเรือชัดเจน

2.ด้านทักษะ มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

2.1 มีทัศนคติ และทักษะที่ดีในการทำงาน มีความรับผิดชอบ

2.2 มีความรู้รอบตัวต่าง ๆ ที่เหมาะสมกับลักษณะการประกอบการ

องค์ประกอบที่ 4 ความเป็นธรรมของการให้บริการของผู้ประกอบการ และพนักงาน เกณฑ์ประกอบด้วย

1. ด้านกฎหมาย มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

1.1 ปฏิบัติตามระเบียบ ข้อบังคับ กฎหมายของการคมนาคมทางน้ำ

1.2 ปฏิบัติตามกฎคุ้มครองผู้บริโภค

2. ด้านจริยธรรมและศีลธรรม มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

2.1 รักษาคำมั่นสัญญาในการให้บริการ อาทิ อัตราค่าบริการ การนัดหมาย ฯ

2.2 มีความยืดหยุ่นในการให้บริการโดยไม่ขัดต่อหลักกฎหมาย หรือ ศีลธรรม

2.3 สามารถสื่อสารได้มากกว่า 1 ภาษา ตามลักษณะการประกอบการ

องค์ประกอบที่ 5 สิทธิมนุษยชน เกณฑ์ประกอบด้วย

     1. ผู้ประกอบการ มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

     1.1 ปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน

     1.2 ไม่ใช้แรงงานผิดกฎหมาย

     2. ผู้ประกอบการและพนักงานมีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

     2.1 ไม่สนับสนุนให้มีการทำผิดศีลธรรม

     2.2 ให้บริการอย่างเท่าเทียม

     2.3 คำนึงถึงความสะดวก ปลอดภัยของ เด็ก สตรีมีครรภ์ คนชรา และคนพิการ

องค์ประกอบที่ 6 มาตรการเกี่ยวกับเรือ เกณฑ์ประกอบด้วย

1. การใช้ทรัพยากร และการรักษาสิ่งแวดล้อม มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

1.1 ลดการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

1.2 มีการกำจัดของเสียทั้งบนเรือและแหล่งท่องเที่ยวอย่างเหมาะสม

1.3 มีการป้องกันเขม่าควัน และน้ำมันของเรือไม่ให้เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม

1.4 มีการควบคุมเสียงของเรือ และกิจกรรมนันทนาการให้อยู่ในระดับที่ไม่รบกวนต่อสิ่งแวดล้อม

1.5 กรณีแล่นเรือกลางคืนไม่ใช้การส่องสว่างที่รบกวนสิ่งแวดล้อม

2. การควบคุม มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

2.1 ระมัดระวังไม่ให้เกิดการทำลาย หรือรบกวนธรรมชาติในแหล่งท่องเที่ยว

องค์ประกอบที่ 7 มาตรการเกี่ยวกับแผนและกิจกรรมการท่องเที่ยว เกณฑ์ประกอบด้วย

1. แผนการนำเที่ยว มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

1.1 จัดโปรแกรม และสถานที่การนำเที่ยวให้สอดคล้องกับฤดูกาล น้ำขึ้น-น้ำลง เลี่ยงฤดูผสมพันธุ์ และวางไข่ของสัตว์

2. กิจกรรมการท่องเที่ยว มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

2.1.จัดให้มีกิจกรรมการให้ความรู้หรือการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับระบบนิเวศน์ตามความเหมาะสม

2.2 ไม่สนับสนุนให้มีการทำลายระบบนิเวศน์ เช่น เก็บปะการัง ฯ

องค์ประกอบที่ 8 มาตรการเกี่ยวกับกิจกรรม เกณฑ์ประกอบด้วย

1. การสนับสนุน มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

1.1 อนุรักษ์ และสนับสนุน สิ่งที่ดีงามของชุมชน

2. การมีส่วนร่วม มีแนวปฏิบัติและรายละเอียดของตัวชี้วัดดังนี้

2.1 สร้างความเข้าใจ และให้ความร่วมมือกับชุมชน

2.2 เสริมสร้างกิจกรรมที่ชุมชนมีส่วนร่วมและได้ประโยชน์ร่วมกัน 

 สรุป

          เนื่องจากเป็นอุตสาหกรรมบริการที่ประกอบด้วยธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกันเป็นลูกโซ่โดยมีธุรกิจหลัก ได้แก่ ธุรกิจนำเที่ยว ธุรกิจโรงแรม ธุรกิจเดินทางระหว่างประเทศ และธุรกิจรองได้แก่ ธุรกิจการจำหน่ายของที่ระลึกธุรกิจร้านอาหาร ธุรกิจเดินทางในประเทศ รวมทั้งยังเป็นธุรกิจที่กระตุ้นอุตสาหกรรมต่อเนื่องอื่นๆ ซึ่งก่อให้เกิดการกระจายรายได้ไปสู่ประชากรในระดับรากหญ้าการท่องเที่ยวทางเรือเป็นอีกกิจกรรมหนึ่ง ในรายการนำเที่ยวที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งคนไทยและต่างชาติ ด้วยจุดขายที่โดดเด่นในด้านวัฒนธรรม โบราณสถานทางประวัติศาสตร์วิถีชีวิตชุมชนริมน้ำ ทัศนียภาพที่งดงาม รวมถึงรูปแบบการท่องเที่ยวและเส้นทางท่องเที่ยวที่มีการพัฒนาไปอย่างหลากหลาย แต่ก็มีอุปสรรคในการพัฒนาขีดความสามารถทางการท่องเที่ยวของไทย คือปัญหาวงจรกับดักราคาต่ำ ซึ่งเป็นผลมาจากการที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีการแข่งขันกันอย่างรุนแรง โดยการใช้การลดราคาและคุณภาพเป็นเครื่องมือสำคัญ เนื่องจากการขาดการกำหนดมาตรฐานของสินค้าและบริการรวมทั้งขาดระบบการติดตามและควบคุมให้ผู้ประกอบการรักษามาตรฐานของสินค้าและบริการตามที่กำหนดไว้ วัตถุประสงค์ของการจัดทำมาตรฐานนี้ มีดังต่อไปนี้ 1) เพื่อให้มีการตรวจประเมิน จัดระดับ และยกระดับคุณภาพมาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยวในประเทศไทย 2) เสริมสร้างภาพพจน์ที่ดีและเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวของประเทศไทย 3) เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในด้านความปลอดภัยในการเดินทางท่องเที่ยวทางเรือ ให้กับนักท่องเที่ยว

          อุตสาหกรรมท่องเที่ยวของประเทศมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2503 ซึ่งเป็นปีแรกที่มีการก่อตั้งองค์การส่งเสริมการท่องเที่ยว (อสท.) เพื่อส่งเสริมและพัฒนาด้านการท่องเที่ยวมีนักท่องเที่ยวจำนวน 81,340 คน และนำรายได้เข้าประเทศจำนวน 196 ล้านบาท โดยตลาดที่มีนักท่องเที่ยวมากที่สุด 10 อันดับแรก คือ มาเลเซีย จีน รัสเซีย ญี่ปุ่น เกาหลี สิงคโปร์ สหราชอาณาจักร อินเดีย ออสเตรเลีย และสหรัฐอเมริกา

          เมื่อพิจารณานักท่องเที่ยวชาวต่างชาติและรายได้จากการท่องเที่ยวของไทยระหวางปี 2550-2555 พบว่าในปี 2552 ประเทศไทยมีจำนวนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติและรายได้จากการท่องเที่ยวลดลง ส่วนปี 2553-2555 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นมาก

          จากการเติบโตของการท่องเที่ยวดังกล่าว สามารถกระตุ้นการขยายตัวของภาคธุรกิจสินค้าและบริการอื่นๆได้ ซึ่งจากผลการสำรวจของ www.tripadvisor.com ที่เป็นเว็บไซต์ท่องเที่ยวรายใหญ่ระดับโลก ได้สำรวจความคิดเห็นนักท่องเที่ยวต่างชาติและคนในประเทศของเมืองท่องเที่ยว 40 แห่งทั่วโลก รวม 75,000 ราย เกี่ยวกับมุมมองต่อเมืองต่างๆ ซึ่งผลการสำรวจ พบว่า กรุงเทพมหานครได้รับการจัดอันดับให้เป็นแหล่งช้อปปิ้งยอดเยี่ยมที่สุดในโลกอันดับ 2 รองจากนิวยอร์ก ขณะที่เมืองท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชียที่ติดอันดับด้านนี้ด้วย ได้แก่ โตเกียว ติดอันดับ5 ฮ่องกง อันดับ 6 และกัวลาลัมเปอร์ อันดับ 8 นอกจากนี้ กรุงเทพมหานครยังติดอันดับ 3 ของเมืองท่องเที่ยวที่นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าคุ้มค่าต่อการเสียค่าใช้จ่ายเดินทางมาท่องเที่ยวและใช้เวลาอยู่มากที่สุด และจากการสำรวจของ www.global-blue.com ซึ่งพิจารณาจาก 5 ปัจจัยโดดเด่น ได้แก่ ราคาที่สามารถจ่ายได้ ความสะดวกสบาย โรงแรมที่พักและระบบขนส่ง วัฒนธรรมและสภาพอากาศ โดย www.global-blue.com ได้จัดทำดัชนีเมืองช้อปปิ้งทั่วโลกร่วมกับ The Economist Intelligence Unit เพื่อให้นักท่องเที่ยวใช้วางแผนจุดหมายปลายทางการช้อปปิ้งในภูมิภาคยุโรป และเอเชียแปซิฟิก ซึ่งจากการจัดอันดับดังกล่าว พบว่า กรุงเทพมหานครมีคะแนนโดดเด่นด้านราคาที่คุ้มค่าและประหยัด โดยได้รับแชมป์สุดยอดค่าที่พักโรงแรมระดับ 2 ดาว และ4 ดาว ที่มีราคาประหยัดสุด ทั้งยังมีภัตตาคารและร้านอาหารที่มีราคาเหมาะสม มีร้านค้าแบรนด์ชั้นนำระดับโลกอีกมากมาย และจัดเทศกาลลดราคาที่มีระยะเวลายาวนาน ผลการจัดอันดับเมืองน่าช้อปปิ้ง 10 อันดับ

          จากศักยภาพของการเป็นเมืองช้อปปิ้งของประเทศไทย ที่สนับสนุนอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี ประเทศไทไยจึงจำเป็นต้องมี “ มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว” เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างปลอดภัยด้วยการบริการที่มีคุณภาพของศูนย์การค้า ที่สามารถดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเดินทางมาเยือนได้อย่างต่อเนื่อง

          มหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม จึงร่วมกับกรมการท่องเที่ยวดำเนินโครงการพัฒนาเกณฑ์การให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว เพื่อจัดทำ “ มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว” คู่มือ แบบตรวจประเมินคุณภาพ พร้อมกำหนดแนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการให้เป็นไปตามมาตรฐาน และเผยแพร่มาตรฐานดังกล่าวแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสริมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของไทยในระดับสากลต่อไป

วัตถุประสงค์การศึกษา

1. เพื่อจัดทำมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

2. เพื่อสร้างคู่มือ / แบบตรวจประเมินคุณภาพ มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

3. เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด

4. เพื่อเสริมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวของประเทศไทย

5. เพื่อรณรงค์ส่งเสริมการรับรู้เกี่ยวกับมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว ให้แก่ผู้ประกอบการ นักท่องเที่ยว ผู้ใช้บริการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในละต่างประเทศ ให้เกิดความเชื่อมั่นและเลือกใช้บริการจากผู้ประกอบการที่มีมาตรฐาน

ขอบเขตการศึกษา

1. พื้นที่ที่ทำการศึกษา

      – ศึกษาใน 5 พื้นที่ ได้แก่ กรุงเทพมหานคร พัทยา นครราชสีมา เชียงใหม่ และภูเก็ต

2. กลุ่มประชากรในการศึกษา

     – สมาคมศูนย์การค้าไทย

     – ผู้ประกอบการศูนย์การค้า

     – สมาคมมัคคุเทศก์อาชีพแห่งประเทศไทย

     – เจ้าหน้าที่ภาครัฐด้านศูนย์การค้าและการท่องเที่ยว

     – คณะกรรมการมาตรฐานการท่องเที่ยวของประเทศไทย

     – นักศึกษา

3. ประเด็นการศึกษา

      – จัดทำมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

      – จัดทำหลักสูตรการฝึกอบรม 2 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตรการเตรียมความพร้อมของสถานประกอบการในการเข้าสู่มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว และหลักสูตรสำหรับผู้ตรวจประเมินมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

     – วิพากษ์ร่างมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

     – สัมนาวิชาการเพื่อรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

     – ทดสอบภาคสนามร่างมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

     – จัดทำคู่มือ / แบบตรวจประเมินและขั้นตอนในการตรวจประเมินมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

     – สรุปผลการจัดทำเอกสารมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

ประโยชน์ที่ได้รับ

1. เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาและประเมินมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว สำหรับนักท่องเที่ยว

2. เพื่อยกระดับมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้า ส่งเสริมภาพลักษณ์ในเชิงบวกและเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศไทย

3. บุคลากรที่เกี่ยวข้องสามารถนำความรู้ไปพัฒนาการดำเนินกิจการด้านการท่องเที่ยวศูนย์การค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นิยามปฎิบัติการ 

          ศูนย์การค้าขนาดใหญ่ หมายถึง อาคารของศูนย์การค้าที่มีพื้นที่ใช้สอยรวมกันทุกชิ้นของอาคาร หรือกลุ่มของอาคาร ตั้งแต่ 25,000 ตารางเมตรขึ้นไป มีการให้บริการของห้างสรรพสินค้าซุปเปอร์มาร์เก็ต ร้านค้าย่อย เช่าประกอบธุรกิจ ศูนย์อาหาร

         ห้างสรรพสินค้า หมายถึง พื้นที่ของห้างสรรพสินค้า (Department) ทุกชั้นทุกแผนก และพื้นที่ให้เช่า (Arcade) ทั้งนี้ไม่รวมถึง แผนกเครื่องใช้ไฟฟ้า / ร้านค้าต่างๆ ที่เช่าพื้นที่ห้างที่จดทะเบียนฯ คนละนิติบุคคล

         ซุปเปอร์มาร์เก็ต หมายถึง ตลาดขนาดใหญ่จ่ายของโดยวิธีหยิบของใส่ตะกร้า หรือรถเข็น แล้วชำระเงินที่เคาท์เตอร์ครั้งเดียว ซึ่งอาจมีพื้นที่ตั้งภายในห้างสรรพสินค้าหรือไม่ก็ตาม

         ร้านค้าปลีก หมายถึง การขายสินค้าให้กับผู้บริโภคคนสุดท้าย โดยการซื้อสินค้านั้นไปเพื่อการบริโภคของตนเอง และครอบครัว

         ศูนย์อาหาร หมายถึง สถานประกอบการที่ขายอาหารและเครื่องดื่มในลักษณะที่ต้องแลกซื้อคูปอง หรือสิ่งอื่นใดแทนในการชำระเงิน

มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว

มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ (1) เกณฑ์คุณลักษณะพื้นฐาน และ(2) เกณฑ์ตัวชี้วัดมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้า ดังนี้

ส่วนที่ 1 เกณฑ์คุณลักษณะพื้นฐาน ของสถานประกอบการที่จะเข้ามาสู่มาตรฐาน

ศูนย์การค้า ที่สนใจจะยื่นขอรับการรับรองมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว จะต้องผ่านเกณฑ์คุณลักษณะพื้นฐานเสียก่อน ซึ่งคุณลักษณะพื้นฐานที่กล่าวถึงนี้ประกอบด้วยเกณฑ์กระบวนการประเมิน 4 ข้อ โดยสถานประกอบการนั้นๆ จะต้องผ่านการประเมินในขั้นนี้ทั้ง 4 ข้อ ดังนี้

1. ประกอบธุรกิจเป็นรูปของนิติบุคคลที่มีการจดทะเบียนการค้ากับกระทรวงพาณิชย์

2. อาคารและกิจการของศูนย์การค้าได้รับอนุญาตโดยถูกต้องตามกฎหมาย

3. มีการให้บริการแก่นักท่องเที่ยว

4. ไม่ละเมิดเทศบัญญัติและกฎหมายอื่นๆ

ส่วนที่ 2 เกณฑ์มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้า

เกณฑ์มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว ที่ใช้เป็นเครื่องมือสำหรับการประเมิณมาตรฐาน ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่

(1) ด้านสภาพความพร้อมของอาคารศูนย์การค้าในการให้บริการและความปลอดภัยแก่

นักท่องเที่ยว (2) ด้านคุณภาพการให้บริการของศูนย์การค้าในการให้บริการและความปลอดภัยแก่

นักท่องเที่ยว (3) ด้านการจัดการองค์การ (4) ด้านการจัดการด้านความปลอดภัย และ(5) ด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน โดยมีเกณฑ์ตัวชี้วัดมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้า มีรายละเอียดดังนี้

องค์ประกอบที่ 1 : ด้านสภาพความพร้อมของสถานที่ ประกอบด้วย 2 เกณฑ์ 23 ตัวชี้วัด

1.1 ลักษณะทั่วไปของศูนย์การค้า      

1.1.1 อาคารและสิ่งปลูกสร้างมีลักษณะ มั่นคงแข็งแรง และคงทนถาวร

1.1.2 ในเวลากลางคืนบริเวณทางเดินและที่จอดรถมีแสงสว่างเพียงพอ

1.1.3 มีเครื่องบันทึกภาพวงจรปิดที่พร้อมใช้งาน (มากกว่า 1 จุด)

1.1.4 มีผังแสดงเส้นทางหนีไฟ ประจำชั้นของแต่ละอาคาร

1.1.5 มีระบบรักษาความปลอดภัย ได้แก่ การเข้าถึงตำรวจท้องที่ หรือการซักซ้อมแผนรักษาความปลอดภัย แผนเผชิญปัญหา เกี่ยวกับเรื่องความปลอดภัย เช่น โจรปล้น เพลิงไหม้ และไฟฟ้าดับ เป็นต้น

1.1.6 ความสะอาดของศูนย์การค้าและบริเวณรอบๆอาคาร

1.1.7 การคมนาคมที่ความสะดวกต่อการเดินทาง

1.1.8 มีที่จอดรถรับ-ส่ง สะดวก สะอาด ปลอดภัย

1.1.9 มีที่จอดรถสำหรับคนพิการ

1.1.10 มีทางสัญจรของรถ และคนเดินเท้า แยกส่วนออก

1.1.11 มีป้ายสื่อความหมายของสิ่งอำนวยความสะดวก ได้แก่ ป้ายบอกทางไปห้องสุขา และห้องละหมาด เป็นต้น

1.1.12 ทางเข้าศูนย์การค้ามีการคำนึงถึง ผู้พิการและผู้สูงอายุ เช่น มีทางลาด สำหรับรถเข็นผู้พิการ เป็นต้น

1.2 ลักษณะภายในของศูนย์การค้า

1.2.1 การแบ่งสัดส่วนของพื้นที่การขายสินค้า

1.2.2 มีระบบสัญญาณเตือนเมื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน

1.2.3 มีการตรวจสอบบันไดหนีไฟอย่างสม่ำเสมอ

1.2.4 มีระบบรักษาความปลอดภัย

1.2.5 มีการจัดวางสินค้าแยกประเภทอย่างชัดเจน

1.2.6 มีความสะอาด เป็นระเบียบ และมีระบบถ่ายเทอากาศที่ถูกสุขลักษณะ

1.2.7 การจัดแสดงสินค้า ใช้รูปแบบที่โดดเด่น ด้วยการตกแต่งสวยงามที่ทันสมัยและสะท้อนวัฒนธรรม

1.2.8 มีห้องน้ำที่สะอาดถูกสุขลักษณะ

1.2.9 จัดบริเวณไว้สำหรับนั่งรอคอย บริการอาหารว่างและเครื่องดื่มสำหรับลูกค้า

1.2.10 มีการแจ้งอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศที่ชัดเจน หรือมีการบริการรับชำระเงินโดยบัตรเครดิต หรือเงินตราต่างประเทศ

1.2.11 มีการวางระบบป้องกันไฟไหม้ในตัวอาคาร

องค์ประกอบที่ 2 : ด้านคุณภาพการให้บริการของศูนย์การค้าแก่นักท่องเที่ยว ประกอบด้วย 1 เกณฑ์ 11 ตัวชี้วัด

2.1 การให้บริการของพนักงาน

2.1.1 มีความสุภาพอ่อนโยน ให้เกียรติ และมีสัมมาคารวะ

2.1.2 พนักงานมีความสามารถในการสื่อสารในภาษาต่างๆ กับนักท่องเที่ยวได้

2.1.3 พนักงานมีบุคลิกดี การแต่งกายสะอาด สุภาพเรียบร้อย ประณีต มีอุปนิสัยคล่องแคล่วว่องไวพร้อมที่จะปฏิบัติงาน

2.1.4 พนักงานยินดีให้ความช่วยเหลือเท่าที่จะช่วยได้ และกระตือรือร้นอยู่เสมอ

2.1.5 มีความจริงใจในการให้บริการ

2.1.6 มีความอดทนต่อการให้บริการ

2.1.7 เป็นผู้ฟังที่ดี และรู้จักควบคุมอารมณ์ของตนเอง

2.1.8 พนักงานมีการปรับบุคลิกภาพของตนเองให้เหมาะสม

2.1.9 การรู้จักใช้คำพูดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย เหมาะสม และถูกกาลเทศะ

2.1.10 พนักงานมีความรู้ และรอบรู้ในเรื่องของการบริการ ข้อมูลข่าวสาร ข้อมูลของลูกค้า และการเปลี่ยนแปลงต่างๆ

2.1.11 พนักงานมีความเฉลียวฉลาด รอบรู้ในงานส่วนต่างๆ เป็นอย่างดี ปฏิบัติงานอย่างมีระเบียบแบบแผน และมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่

องค์ประกอบที่ 3 : ด้านการจัดการองค์การ ประกอบด้วย 3 เกณฑ์ 10 ตัวชี้วัด

3.1 การบริหารทรัพยากรมนุษย์

3.1.1 มีแผนการพัฒนาบุคลากรประจำปี

3.1.2 มีการจัดสรรงบประมาณสำหรับการพัฒนาบุคลากร

3.1.3 มีคู่มือในการปฏิบัติงาน

3.1.4 มีนโยบายการฝึกอบรมพนักงานในด้านการบริการ ภาษาต่างประเทศ และวัฒนธรรมของชาติต่างๆ เป็นต้น

3.1.5 มีการประชุมรับฟังความคิดเห็น ปัญหาของพนักงาน

3.2 มีระบบการประเมินพนักงาน

3.2.1 มีการสรุปเอกสารที่แสดงถึงการประเมินพนักงาน

3.2.2 มีเอกสารการให้คะแนนพนักงานตามการประเมิน

3.2.3 มีการนำผลการประเมินของลูกค้ามาพัฒนาพนักงาน

3.3 มีการจ้างงานที่ถูกต้องตามกฎหมาย

3.3.1 มีการจ้างพนักงานตามกฎหมายแรงงาน

3.3.2 กรณีมีแรงงานต่างชาติ ได้ดำเนินการตามกฎหมาย

องค์ประกอบที่ 4 : ด้านการจัดการด้านความปลอดภัย ประกอบด้วย 1 เกณฑ์ 3 ตัวชี้วัด

4.1 การให้บริการด้านความปลอดภัย 

4.1.1 มีป้ายแสดงทางเข้าออกฉุกเฉินทั้งเป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษที่พร้อมใช้งานอยู่เสมอ

4.1.2 มีแผนป้องกันภัย เตือยภัย และระงับภัยต่างๆ ที่ผ่านการทดลองและฝึกซ้อมอยู่เสมอ

4.1.3 มีระบบเช็คความปลอดภัยที่มีประสิทธิภาพ สามารถสังเกตการณ์หรือบันทึกภาพบริเวณทางเข้าออก สถานที่จอดรถและจุดสำคัญๆ ภายในศูนย์การค้า

องค์ประกอบที่ 5 : ด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน ประกอบด้วย 2 เกณฑ์ 6 ตัวชี้วัด

5.1 มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม

5.1.1 สนับสนุนการใช้ระบบการกำจัดขยะที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

5.1.2 มีการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบภายในบริเวณศูนย์การค้า

5.2 การบริการสังคม

5.2.1 ส่งเสริมธุรกิจชุมชน หรือสนับสนุนสินค้าที่มาจากชุมชน

5.2.2 เป็นผู้อุปถัมภ์และร่วมรับผิดชอบดำเนินโครงการของชุมชน

5.2.3 เป็นสมาชิกของกลุ่ม หรือจัดตั้งชมรมธุรกิจที่มีการดำเนินการสาธารณะประโยชน์

5.2.4 มีการจัดทำโครงการ CSR เพื่อตอบแทนสังคม

• มาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัยในศูนย์การค้าเพื่อการท่องเที่ยว
• โครงการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวเพื่อเพิ่มศักยภาพธุรกิจท่องเที่ยวท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง
• มาตรฐานเรือรับจ้างนำเที่ยว (Tourist Boat Standard)

เทคนิคการท่องเที่ยวในช่วงเทศกาล

1. ถ้าช่วงเทศกาลนั้นหยุดยาว

      ถ้าช่วงเทศกาลนั้นเป็นวันหยุดยาว อยากพักผ่อน อย่าไปสถานที่ท่องเที่ยวแบบยอดนิยมหรือ สถานที่เที่ยวที่ไกลจากจังหวัดที่ท่านอยู่ เพราะทุกคนก็จะหยุดพร้อมๆกัน และแห่ไปเที่ยวที่เดียวกับท่าน

2. คุณต้องจองก่อนการเดินทางหรือจองล่วงหน้า

     มีนักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยที่นิยมการเที่ยวแบบ ตายเอาดาบหน้า ผลก็คือจะทำให้การเดินทางของท่านเสียเกือบทั้งหมด

3. ทำการบ้านให้ดี

     คุณจะต้องมีการตรวจสอบไปที่จังหวัดหรือทาง ททท. ของพื้นที่ที่คุณจะไป เพื่อยืนยันเทศกาลของจังหวัดนั้นๆ เพราะอาจมีการเปลี่ยนแปลงกำหนดการจัดงาน

4. ศึกษาเส้นทางให้ดี

     เพราะหลายครั้ง เส้นทางยอดนิยม เช่นในกรุงเทพมหานคร เส้นบางนา เส้นวิภาวดี ทำให้คุณแทบจะกิน นอนบนรถ เพราะฉะนั้นลองดูเส้นทางให้ดี ถ้ามีทางเลือกอื่น อย่าเดินทางในเส้นทางหลักในขั้นแรกของการเดินทาง แต่หลังจากนั้น ควรเปลี่ยนเข้าเส้นทางหลักเพราะปลอดภัยกว่า

5. อย่าหวังน้ำบ่อหน้า

     ข้อนี้สำคัญที่สุด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเต้นท์ ถุงนอน หรือที่พัก หรือแม้กระทั่งการซื้อตั๋วต่างๆ เพราะอย่างน้อยถ้าคุฯเตรียวตัวไปก่อน การท่องเที่ยวครั้งนั้นของคุณก็จะไม่ต้องแก้ไขในเรื่องที่คุณแก้ได้ ถ้าคุณเตรียมตัวมาดี

ที่มา: travel.thaiza.com

โครงการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวเพื่อเพิ่มศักยภาพธุรกิจท่องเที่ยวท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง (Tourism Watch for Thailand)

หลักการและเหตุผล

• ภาคธุรกิจการท่องเที่ยวไทยเป็นสิ่งที่ช่วยนำเงินตราต่างประเทศเข้ามาในประเทศถึงประมาณปีละ 600,000 ล้านบาท โดยมีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างประเทศที่เดินทางเข้ามาในประเทศถึงปีละ 13-15 ล้านคน และยังมีนักท่องเที่ยวในประเทศอีกปีละ 70-80 ล้านคน
• การท่องเที่ยวจึงก่อให้เกิดประโยชน์ทางเศษรษฐกิจสามารถสร้างรายได้ และสร้างโอกาสทางธุรกิจ ส่งผลให้มีการแข่งขันทางธุรกิจท่องเที่ยวสูงขึ้น ทั้งในระดับภูมิภาคและในระดับทวีป เพื่อดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยวยังประเทศของตนเอง ประกอบกับปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากกระแสโลกาภิวัฒน์ทั้งในด้านเศรษฐกิจ การเมือง เทคโนโลยีที่ส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจท่องเที่ยว
• ทางคณะผู้วิจัยมีวัตถุประสงค์ที่จะดึงความรู้ฝังลึก (Tacit Knowledge) ที่เป็นความรู้ที่แฝงอยู่ในผู้เชี่ยวชาญด้านการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจที่สั่งสมประสบการณ์มายาวนาน จนสามารถที่จะพยากรณ์แนวโน้มเหตุการณ์ในอนาคตได้ ซึ่งจะเรียกบุคคลเหล่านี้ว่า ผู้ที่มีปัญญาปฎิบัติ (Tacit Knowledge Key Person) โดยเข้ามามีส่วนร่วมในการให้ข้อมูลเพื่อการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อสร้างระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยว เพื่อเสริมสร้างธุรกิจท่องเที่ยวไทย

2. เพื่อสร้างข้อมูลสารสนเทศในการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยว

3. เพื่อประเมินผลการใช้ระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยว

ขอบเขตของการวิจัย

การวิจัยในครั้งนี้จะสร้างระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทยเพื่อเสริมศักยภาพธุรกิจท่องเที่ยวไทย โดยจะเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของไทยเท่านั้น

ผลการวิจัยที่คาดว่าจะได้รับ

6เดือนที่1

1. ได้ผู้ที่มีปัญญาปฎิบัติ (Tacit Knowledge key person) ที่มีความเชี่ยวชาญในศาสตร์ที่เกี่ยวกับการท่องเที่ยว และเศรษฐกิจของประเทศไทยประมาณ 20 คน

2. ได้เครื่องมือวัดการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย (Thai Tourism Barometer)

3. ได้ข้อมูล (Data) ในเรื่องการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย

4. ได้ระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทยเบื้องต้น

6เดือนที่2

1. ได้สารสนเทศ (Information) ในการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย

2. ได้ผลประเมินการใช้ระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการ

1. ทำให้ได้ระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวที่เข้ากับบริบททางการท่องเที่ยวของประเทศไทย

2. ภาคธุรกิจการท่องเที่ยวสามารถนำสารสนเทศ (Information) ที่ได้จากระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไปใช้เป็นแนวทางในการดำเนินธุรกิจเพื่อสร้างกลยุทธ์ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง

3. ทำให้เกิดความร่วมมือในส่วนของภาควิชาการ ภาครัฐ และภาคเอกชน

เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

• การวิจัยโครงการเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทยเพื่อเสริมศักยภาพธุรกิจท่องเที่ยวไทยท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง จำเป็นต้องสร้างระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทย เพื่อใช้ในการติดตามปัจจัยที่จะส่งผลกระทบต่อการท่องเที่ยวไทย โดยอาศัยการจัดการความรู้ผ่านทางผู้มีปัญญาปฎิบัติ (Tacit Knowledge key Person) การรวบรวมแนวคิดทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยมีเนื้อหาดังนี้
  • แนวคิดเกี่ยวกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
  • ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการท่องเที่ยวไทย
  • แนวคิดเกี่ยวกับการเฝ้าระวัง
  • แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการความรู้
  • งานวิจัย/รายงานการเฝ้าระวังที่เกี่ยวข้อง

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง

• ประชากรในการวิจัย คือ ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวที่เป็นสมาชิกของสมาคมทางด้านการท่องเที่ยว ได้แก่ สมาคมโรงแรมไทย (THA) สมาคมธุรกิจการท่องเที่ยว (ATTA) และสมาคมการบริหารโรงแรมไทย
• กลุ่มตัวอย่าง  ประกอบด้วย ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวที่เป็นสมาชิกของสมาคมทางด้านการท่องเที่ยว ได้แก่ สมาคมโรงแรมไทย (THA) สมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (ATTA) สมาคมธุรกิจท่องเที่ยวภายในประเทศ (สทน.) สมาคมมัคคุเทศก์อาชีพแห่งประเทศไทย และสมาคมภัตตาคาร จำนวน 1000 ราย

การประชาสัมพันธ์

1. จัดส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (e-mail) ไปยังผู้บริหารโรงแรม จำนวน 634 ราย

2. ทำจดหมายประชาสัมพันธ์เว็บไซค์ ถึงนายกสมาคมทางด้านการท่องเที่ยวต่างๆ ดังนี้

• สมาคมธุรกิจท่องเที่ยวภายในประเทศ (สทน.)  สมาคมไทยธุรกิจท่องเที่ยว (ATTA) สมาคมโรงแรมไทย สมาคมภัตตาคารไทย สมาคมมัคคุเทศก์อาชีพแห่งประเทศไทย และสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เพื่อให้ช่วยประชาสัมพันธ์ต่อให้กับสมาชิก ได้เข้ามาเยี่ยมชมและใช้ประโยชน์จากเว็บไซค์

3. ประชาสัมพันธ์ผ่านทางเว็บไซค์ของมหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม http://www.npru.ac.th/

4. ประชาสัมพันธ์ในงานประชุมสามัญประจำปีของสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวภายในประเทศ (สทน.) ณ โรงแรมตะวันนารามาดา เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2554 โดยมีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 200 ราย

5. ประชาสัมพันธ์ โยลิงค์ (link) กับเว็บไซค์ของการท่องเที่ยว http://www.tourism.go.th/ และสมาคมมัคคุเทศก์อาชีพแห่งประเทศไทย http://www.pgathaiguide.com/

     จากนั้นทำการเก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงระหว่างวันที่ประชาสัมพันธ์เว็บไซค์ คือ 19 เม.ย. 2554  จนถึงวันที่ 22 ก.ค.2554  โดยการประเมินจะดูจากจำนวนและร้อยละของผู้เข้าเยี่ยมชมเว็บไซค์ และจากแบบสอบถามที่ผู้ที่เข้าเยี่ยมชมเว็บไซค์โดยรายงานเป็นจำนวนร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสรุปข้อเสนอแนะ

     ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยทำข้อมูลจากการเข้าเยี่ยมชมเว็บไซค์และการกรอกแบบประเมินไปวิเคราะห์ข้อมูลด้วยคอมพิวเตอร์ โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป โดยใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล ดังนี้

1. วิเคราะห์ข้อมูลจากการเข้าเยี่ยมชมเว็บไซต์ โดยหาค่าความถี่ และค่าร้อยละ ในแต่ละช่วงเวลาที่กำหนดไว้

2. วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบประเมินโดยหาค่าความถี่ และค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ในการนำสารสนเทศจากระบบเฝ้าระวังการจัดการการท่องเที่ยวไทยไปใช้

3. วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ในส่วนข้อเสนอแนะโดยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการประเมิน

จำนวนผู้เข้าเยี่ยมชมเว็บไซค์รวม 1257 ราย

จำนวนผู้ตอบแบบประเมิน 118 คน